Cara Dušana 2, 24000 Subotica
Web sajt: https://www.subiblioteka.rs/
Gradska biblioteka Subotica kao jedna od najstarijih ustanova Subotice i njena organizaciona struktura
Gradska biblioteka Subotica je jedna od najstarijih ustanova kulture u gradu. Ona je biblioteka javnog tipa i matična je ustanova za područje Subotice, Bačke Topole i Malog Iđoša. Biblioteka korisnicima pruža usluge na Pozajmnom, Dečjem, Naučnomi Zavičajnom odeljenju, odnosno u Američkom kutku koji funkcioniše uz podršku Američke Ambasade u Srbiji. Osim toga, ima sedam aktivnih ogranaka na području Subotice i okoline: u Aleksandrovu, Bajmoku, Čantaviru, Novom Žedniku, na Paliću, u Starom Žedniku i u Tavankutu.
Istorijat – put kroz selidbe do konsolidacije
Gradska biblioteka Subotica osnovana1892. godine na inicijativu Ištvana Ivanjija (Iványi István, 1845 − 1917) koji je bio osnivač i prvi bibliotekar Gradske biblioteke kao i pisac velike monografije „Istorijat Slobodnog kraljevskog gradaSubotice”. Od male zbirke od nekoliko stotina knjiga, biblioteka je za 133 godina izrasla u biblioteku koja poseduje oko 400.000 monografskih, odnosno 6.000 godišta periodičnih publikacija i ostalog bibliotečkog materijala. Tokom 133 godine svog postojanja, Biblioteka je preseljena na više destinacija, od zgrade suda, preko Gimnazije, Muzičke škole, nekadašnjeg Pravnog fakulteta (danas Hemijsko-tehnološka škola),do Sokolskog doma (danas „Jadran”), te je ponovo smeštena u Muzičku školu iz koje je preseljena 1953. u sadašnju zgradu, ugaonu zgradu sa Atlasima, u samom srcu grada.
Posebne zbirke − čuvari baštine
Posebno treba istaći da Gradska biblioteka Subotica ima izuzetno bogatu Zbirku stare i retke knjige, među kojima čuva 6 inkunabula − knjige iz XV veka−, a većim su delom iz ličnih biblioteka bibliofila Vincea dr Zomborčevića (Dr. Vincze Zomborcsevics, 1810 − 1900) i Isidora Milka (Milkó Izidor, 1862 – 1907), odnosno Ištvana Ivanjija i drugih naših uglednih sugrađana. Ovde se čuva i 166 knjiga iz XVI veka, 222 knjiga iz XVII veka.
Najviše korišćen i najznačajniji fond biblioteke predstavlja zavičajni fond koji se čuva delom na Zavičajnom odeljenju, a delom na Naučnom odeljenju. U izučavanju zavičajne istorije i svih sfera života grada, nezaobilazna destinacija je upravo Zavičajna zbirka.
Digtalizacija − koraci za budućnost
Biblioteka je poslednjih godina započela da digitalizuje građe zavičajne zbirke, počevši sa periodikom.Deo digitalizovanih materijala dostupni su na sajtu: https://digitalna.subiblioteka.rs
Biblioteka se ovih godina proširila i zahvaljujući Fondu „Betlem Gabor” (Bethlem Gábor Alap) iz Mađarske po nalogu Sekretarijata za nacionalnu politiku Vlade Mađarske, dobila je novu čitaonicu, dvospratnu dvorišnu novogradnju, predviđenu za pretraživanje digitalizovanih materijala i za istraživački rad, kao i za edukativne programe i kulturalne manifestacije, odnosno za unapređenje procesa digitalizacije.
70 godina u zgradi nekadašnje Nacionalne kasine
2023. godine Biblioteka obeležava 70-godišnji jubilej od useljenja u ovo zdanje u zgradu nekadašnje Nacionalne kasine koja je podignuta 1896. godine i ima status spomenika kulture od velikog značaja. Useljenjem u ovu zgradu stekli su se uslovi za sređivanje i katalogizaciju fondova, za adekvatan smeštaj bibliotečkog materijala, odnosno za formiranje odeljenja namenjenih za usluživanje korisnika raznih potreba i uzrasta. 70-tih godina XX veka zgrada je adaptirana za nove potrebe, te je 1973−74. godine izvršena adaptacija, izgradili su se galerijski prostori i time je dobijeno mesto za sve veći broj knjiga i periodike.
Zgrada je sagrađena po projektu Ferenca J. Rajhla (Raichle J. Ferenc, 1869 − 1960). Ona predstavlja ugaonu građevinu projektovanu u duhu eklektike. Na ulazu sa trga Slobode nalaze se figure dva Atlasa, rad vajara Ede Telča, koji nose balkon sprata. Tokom 2022. godine je čeona fasada restaurirana. Izuzetno je raskošna prostorija čitaonice i sâmo stepenište koji vodi u nju. Ona je na prekretnici XIX i XX veka prvobitno bila namenjena za društveni život subotičkih intelektualaca koji su se okupili u Nacionalnoj kasini u okrilju Slobodnog liceja. O društvenim prilikama i o ambijentu ove prostorije daje opis Deže Kostolanji (Kosztolányi Dezső, 1885 – 1936), veliki mađarski pisac rođen u Subotici, u svom romanu “Ševa” (Pacsirta).
